Từ An Viễn đến Bác Ái Đông: Những gói thầu xây lắp lớn hiếm người dự, giảm giá tượng trưng
Hai dự án hạ tầng cấp xã tại Đồng Nai và Khánh Hòa vừa được phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho thấy bức tranh chung về tính cạnh tranh còn hạn chế trong hoạt động đấu thầu xây lắp sử dụng vốn ngân sách ở địa phương. Dù đều được tổ chức đấu thầu qua mạng với hình thức được công bố là cạnh tranh rộng rãi, cả hai gói thầu đều chỉ ghi nhận duy nhất một liên danh dự thầu, kéo theo biên độ tiết kiệm ngân sách ở mức khá khiêm tốn, dao động quanh ngưỡng 1,5–2,2% so với giá dự toán.
Tại xã An Viễn (TP Đồng Nai), gói thầu số 01 thi công xây dựng tuyến đường liên ấp 3 – ấp 5, đoạn bên hông Trường tiểu học An Viễn, có giá dự toán 3.593.101.000 đồng trong tổng mức đầu tư hơn 4,63 tỷ đồng của dự án. Theo quyết định phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu do Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã An Viễn ký, gói thầu được đấu thầu qua mạng theo hình thức chào hàng cạnh tranh, một giai đoạn một túi hồ sơ, với đơn vị tư vấn lập và đánh giá hồ sơ là Công ty TNHH MTV Tư vấn Xây dựng Minh Khuê. Tuy nhiên, quá trình mở thầu đến khi phê duyệt kết quả ghi nhận chỉ có một liên danh tham gia, mức giảm giá mang lại tỷ lệ tiết kiệm ngân sách xấp xỉ 1,58%, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng khi triển khai đấu thầu cạnh tranh.
Bức tranh tương tự xuất hiện ở xã Bác Ái Đông (tỉnh Khánh Hòa) với gói thầu số 05: Thi công xây lắp và thiết bị công trình hạ tầng lưới điện (đường dây trung áp, hạ áp, trạm biến áp). Gói thầu này thuộc dự án hạ tầng lưới điện xã Bác Ái Đông, được phê duyệt sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương nhằm nâng cấp đồng bộ hệ thống năng lượng cơ sở. Giá gói thầu được công bố là 15.382.931.205 đồng, tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Biên bản mở thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ngày 27/5/2026 thể hiện chỉ duy nhất một liên danh ba thành viên tham dự, sau đó trúng thầu với giá 15.039.747.000 đồng, mang lại khoản tiết kiệm cho ngân sách khoảng 343,18 triệu đồng, tương đương tỷ lệ 2,23% so với giá dự toán.
Việc các gói thầu xây lắp quy mô từ hơn 3,5 tỷ đến trên 15 tỷ đồng chỉ thu hút một nhà thầu hoặc một liên danh tham gia, trong khi hình thức được phê duyệt là đấu thầu rộng rãi, đặt ra câu hỏi về mức độ hấp dẫn của gói thầu, điều kiện hồ sơ mời thầu cũng như năng lực cạnh tranh của thị trường xây lắp ở cấp cơ sở. Biên độ giảm giá quanh mức 1,5–2% giúp tiết kiệm một phần cho ngân sách nhưng khó được xem là tối ưu trong bối cảnh yêu cầu siết chặt chi tiêu công và nâng cao hiệu quả đầu tư. Dù các quyết định phê duyệt đều khẳng định quy trình được thực hiện theo quy định, diễn biến “liên danh độc diễn” lặp lại cho thấy nhu cầu rà soát sâu hơn về cách thức tổ chức đấu thầu, tiêu chí kỹ thuật và sự tham gia của nhà thầu tư nhân tại các dự án hạ tầng nông thôn.
